Unsay Lingaw Buhaton Matag Gabii sa Kabilin?

Kahibawo ba mo nga sa miaging Gabii sa Kabilin 2017 nabiyaan ko sa akong orihinal unta nga mga kuyog? Oo, magsabot unta mi nga magkita apan naglisod mi og abot kay bag-o pa lamang mitugdon ang kamot sa orasan sa alas sayis. Wala pa ang mga bus nga dali untang kasakyan. Gani ang adlaw mao pay pagsawop sa Kasadpan.

Asa kaha mi paingon? Ang among mga tiil bugtong nakahibawo sa tubag nianang pangutanaha, higala.

Ang akong mga kuyog nag-abot sa Casa Gorordo ug ako mitambong sa opisyal nga pagbukas sa Gabii sa Kabilin. Unta. Apan sa akong pag-abot, mao usay paghuman sa ribbon cutting. Kalami sa akong pagsakay og motor nga sa akong pag-abot nagsabot na man akong mga higala asa sunod mangadto.

Kay nabiyaan man ko sa akong mga kauban, unsay akong gibuhat?

Kay ang Gabii sa Kabilin daw nahimo na mang Gabii sa Nahibilin, mikuyog na lang ko sa akong mga kauban ug nag-agad na lamang asa mi dad-on sa among mga tiil.

 

Unsay Gabii sa Kabilin?

Kini ang Heritage of Cebu Monument nga nahimutang sa Parian. Gisugdan kini og himo kaniadtong Hulyo 1997 ug natapos sa Disyembre 2000.

Ang Gabii sa Kabilin usa ka kalihokan nga naglangkob sa nagkalain-laing mga lugar sa atong dakbayan nga angay ipasigarbo tungod kay kabahin kini sa pag-ugmad sa atong kasaysayan (history) ug budaya (culture). Gamit lamang ang usa ka tiket nga nagkantidad og P150.00, mamahimo na nimong suliton ang tanang mga lugar nga puno sa mga tinagsip sa atong tabunok nga kagahapon.

Matag tuig nga mahitabo ang Gabii sa Kabilin sa kataposang Biyernes sa buwan sa Mayo dinhi sa atong Sugbo. Karong tuig 2017, naa na kini sa ikanapulog usa nga hugna. Daghan na ang nadungag nga mga lugar nga ming-apil sa kalihokan.

Ang Cebu Autobus nga nahimutang sa atubangan sa Cebu City Public Library.
Kahibawo ba ka giunsa paghimo ang puso? Kon wala, suroy unya diri sa sunod higayon.

Gikan sa alas sayis sa kagabhion hangtod sa tungang gabii, mamahimo kaayo nimong bisitahon ang tanang mga museyo (museum) ug makasaysayanong mga dapit (heritage sites) sa nagkalain-laing dapit sa dakbayan sa Sugbo, Talisay, Mandaue ug Lapu-lapu.

Kon may kaugalingon kang sakyanan, pwede kaayo na nimo dad-on. Apan mas bibo kon baktason nimo ang nagkalain-laing lugar ilabi sa dakbayan sa Sugbo nga malakaw lamang ang sikbit nga mga destinasyon. May mga bus usab nga gitaga nga mamahimong kasakyan paingon sa sunod nga adtoan. Libre na ang plete kay apil na na sa imong tiket nga gibayran.

 

Nganong Kitang mga Bisaya Angay Motambong sa Gabii sa Kabilin?

Gimugna sa wala pay World War II, ang Rizal Memorial Library and Museum opisyal nga gibuksan kaniadtong Marso 16, 1992.

Ang Gabii sa Kabilin usa sa labing giatngan nga mga kalihokan dinhi sa Sugbo. Kon hilig ka og heritage hunting, gasto kini atol sa ordinaryong adlaw tungod sa nagkalain-laing entrance fee sa matag lugar nga imong adtoan. Daghang mga langyaw ug mga dili Bisaya nga motambong niining Gabii sa Kabilin. Unya, kita na hinuong mga Bisaya nga lagmit wala pa makakita ug makaadto niining mga lugara dili motambong?

Isip mga Bisaya, angay natong ila-ilahon ang atong banay ug walay laing paagi aron atong pabasigarbo ngadto sa uban kinsa kita gawas sa pag-ila ug pagsinati sa atong tabunok nga kagahapon nga masaksihan nato niining mga makasaysayanong lugar nga ming-apil sa matag tuig nga Gabii sa Kabilin.

 

Unsay Lingaw Buhaton Atol sa Gabii sa Kabilin?

Sulod sa mansiyon sa mga Osmena sa CAP Theatre, nahimutang ang usa ka karaang elevator nga usa lamang ka andana ang gihabogon.

Kon mitambong ka sa Gabii sa Kabilin karong tuiga, tingali nakasinati ug sayod na ka niining mga sadya nga buhatonon uban sa imong mga kauban, higala. Ug kon wala man gani, ayaw sipyata ang sunod anib niining gabii sa pag-ila, pagbisita, ug paghangop nato sa atong pagka-Bisaya.

Ug, base sa akong kasinatian sa duha ka tuig na nga pag-apil niining Gabii sa Kabilin, kini ang angay ninyong buhaton aron mas sulit ang paglambigit niining maong kalihokan, mga Bisaya:

 

1. Mas nindot gyod kon duna kay kauban.

Kining mga dagwaya ang kauban nako (naa sa tuo) sa pagbaktas sa tibuok Sugbo!

Ang Gabii sa Kabilin mas sadya kon dili ka mag-inusara. Unom ka oras nimong ila-ilahon ang atong dakbayan sa pag-adto sa nagkalain-laing makasaysayanong lugar ug museyo. May mga kalingawan usab niining mga dapita nga makatabang nimo aron masinati ang kagahapon ug paningkamotan nga kini dili mahanaw ug mapadayon sa sunod henerasyon sa mga Bisaya.

Sa miaging tuig, kauban nako ang akong higala nga si Trixie, usa ka Tagalog. Kadto ang unang higayon niya sa Sugbo. Kuyog namo ang akong mga kaubang blogger. Karong tuiga, sa ikaduhang higayon nga mitambong kog Gabii sa Kabilin, kuyog nako silang Hanna, Philip, CJ, Kuro, Pam, ug Vi. Mga blogger usab nga buot mahibawo unsa kalingaw ang Sugbo matag Gabii sa Kabilin diin sadya kaayo ang dalan Colon.

 

2. Padayon lang bahalag dili masunod ang plano.

Ang tiket sa Gabii sa Kabilin mao ang yawe nimo alang sa usa ka gabii nga panaw ngadto sa karaang Sugbo.

Ilabi na kon wala kay kaugalingong sakyanan, dakong purohan nga dili nimo masunod tanang plano nga buot nimong buhaton. Apan ayaw kaguol. Depende sa higayon, may mga lingaw nga butang nga mamahimo gihapon nimong buhaton ug mga lugar nga adtoan nga mohatag gihapon og bili sa imong oras nga gigahin.

Karong tuiga, laing pundok unta sa mga blogger ang akong kauban. Apan tungod kay naglisod na mi og abot, mikuyog na lamang ko sa akong mga kauban tungod kay, paghuman sa tibuok gabii, sadya man diay ni silang kakuyog ug kaistorya samtang maghangak nga magbaktas sa Colon.

 

3. Baktasa ang tibuok dakbayan.

Kahibawo ba mo nga ang labing karaan nga simbahan (parish) sa Sugbo mao ang San Nicolas de Tolentino Parish nga nahimutang sa Pardo?
Si Magellan ug ang replika sa krus nga iyang gibitbit. Sa ibabaw, ang mga Pilipino nga mihangop sa Kristiyanismo.

Kon dunay sakyanan, aw, mosakay. May libre nga mga bus nga mohatod nimo sa sunod nimong destinasyon nga buot adtoan. Apan dili sa tanang higayon tungod kay trapik ug duna pay laing gihatod. Aron lingaw, ang imong buhaton mao ang paglakaw sa sunod destinasyon ilabi na kon duol lamang. Kon may kuyog ka, daghang sugilanon ang mamugna nianang mga taknaa.

Kining Yap-Sandiego Ancestral House sa Sugbo mao ang salamin sa kinabuhi niadtong miaging panahon. Sa sulod daghang mga butang nga wala na karon sa modernong panimalay.
Matag gabii, ingon ani ang dagway sa Cebu Metropolitan Cathedral nga nahimutang sa downtown, duol sa dunggoanan sa mga barko.

Gikan sa Capitol diin mi nag-abot alang sa opening ceremony nga wala nako maabti, among gilakaw paingon sa Cebu City Public Library/Rizal Museum. Didto may mga karaan nga libro ug unsaon pagla’ og puso. May gisakyan mi apan tungod kay paingon sa Chu Un Temple unya among sunod buot adtoan mao ang Colon, minaog mi sa Fuente. Among gilakaw paingon sa CAP Theatre, ang mansiyon sa banayng Osmena. Nakasakay mi og bus paingon sa San Nicolas de Tolentino Parish unya sakay na sad paingon sa Gullas Halad Museum. Ug ang sunod nga mga destinasyon nga among gihapit, bugtong mga sapatos lamang nga among gisul-ob ang among gisakyan.

 

4. Pakighinabi ug ila-ilaha ang mga tawo nga imong makaila.

Sa kilid sa Parian Fire Station, dunay daghang mga tawo nga nagtapok. Dunay nangaon, dunay nanan-aw sa pasundayag sa entablado.

Ang Gabii sa Kabilin usa ka talagsaong gabii diin daghan kang makatagbo nga mga tawo. Ayaw kaikog nga makighinabi nila. May mga sugilanon silang nahibaw-an nga makapahimuot sa imong tanlag. May mga butang nga makapainat sa imong dunggan ug kon dili nimo ibuka imong baba sa pagpangutana ug ablihan imong dunggan aron maminaw sa ilang isaysay, dili nimo mahibaw-an.

Sa sunod higayon, pangutan-on na to nako unsay ngalan sa tindera og sinudlan sa San Nicolas. Iyang gisaysay nga may Sinudlan Festival sila sa ilang lugar matag Enero apan wala nako sulita ang higayon nga makaila siya. Kon duna pa lang toy miestasyon nga curator sa may musikang Binisaya didto sa Halad Museum, magtabi unta mi kay may nakit-an kong Bisaya magasin diin ang hulad (cover) si Dulce. Sa Cebu City Public Library ug Casa Gorordo nakaistorya kog dali sa akong mga higala nga nakasugat. Sa sunod higayon, ibuka na nako akong baba aron mangutana aron mas daghan sugilanon kong mahibaw-an.

 

5. Ayaw tipigi imong pahiyom.

Bisan unsa pa man ang gibuhat, ayaw kalimot sa pagpahiyom, higala.

Ug kon mahutdan ka og pulong nga buot itabi, pahiyom. Ayaw pagmug-ot sa imong dagway. Ibilin ang imong kabalaka sa inyong panimalay. Usa kini ka gabii diin ang mga bituon sa langit moduyog sa imong pag-ila-ila sa atong kagahapon isip mga Bisaya.

May mga binuang nga kataw-anan. Akong mga kauban hilig og kabuang nga mopainat sa akong mga ngabil. Walay kataposan ang among mga agik-ik nga makatabang gyod samtang nagbaktas sa tibuok sa dakbayan. Si Hanna ug CJ mga kwanggol nga nindot ikauban nga wala ta kahibawo mao diay ang magkadayon sa kataposan. Igo na lamang ming mopahiyom unya.

 

6. Kuhai og hulagway imong kasinatian isip handomanan.

Gawas sa mga hulagway, basin gusto kag mga materyal nga handomanan. Mapalit sad kana sa Gabii sa Kabilin, higala.

Sa panahon sa teknolohiya diin ang sosyal medya nahimo nang paagi aron makahinabi sa mga higala, ayaw kalimot og kuhag hulagway nga mamahimong tipigan ug ipakita sa uban isip handomanan.

Ang karaang mga kampana nga nahimutang sulod sa Archdiocesan Museum of Cebu.

Tungod kay gamay na lang akong mga hulagway sa kaugalingon, napuno ang akong selpon sa mga lugar nga giadtoan. Mikuha usab kog video aron kunohay mag-vlog bahalag dili gyod award-winning. Unsaon man nang award nga ang tumong lamang nako mao ang pagsabwag sa maayong balita nga may Gabii sa Kabilin nga dili angay sipyaton!

 

7. Kaon og lokal nga mga pagkaon.

Kaila mo og sinudlan? Mora siya og embutido apan lahi sad ang templa. Lamian ug ka’s kaayo og puso!

May mga lugar diin makapalit ka og pagkaon nga tatak Bisaya. Kon duna man gani balut, barbekyu, ug bisan unsa pa mang Bisaya nga pagkaon, mas maayo na aron tibuok ug mas sulit ang pagtambong nimo niining maong kalihokan.

Sa San Nicolas, may sinudlan nga gipaligya. Daw embutido apan lahi sad og templa. Tag-baynte ang hiwa, usa ka gatos kon tibuok. Mipalit mi ug giparesan nakog puso kay migakot na akong tiyan. Sa Parian, nanihapon mi og barbekyu ug puso. Sulit na sa bulsa, makabusog pa. Ug midug-ab ko paghuman.

 

8. Sakay og tartanilya.

Kon akoy imong pangutan-on, alkanse ka kon motambong kag Gabii sa Kabilin apan dili ka makasakay og tartanilya. Mas ilado sa tawag nga kalesa sa mga Tagalog, ang tartanilya gipadagan sa usa ka kabayo. Ubay-ubay ang mga kabayo sa Sugbo nga mag-agi-agi atubangan sa Plaza Independencia ug sikbit nga mga dalan.

Kadtong tartanilya nga among gisakyan gikan sa Plaza Independencia atubangan sa Fort San Pedro paingon sa Sugbu Chinese Heritage Museum halandomon. (Tan-awa ang video nga kuha sa akong higalang si CJ nga mubo apan daghan og unod!) Paspas man diay ning modagan ang kabayo bisan tungang gabii na. Nanghinaot lang ko sa hilom nga nakakaon ug nakatulog to siya og tarong. Dili baya lalim magtrabaho niining dakbayan nga labihan kainit kon adlawan.

 

9. Paminaw ug basa og bag-ong mga kasayoran.

Sa mga destinasyon sama sa museyo, may mga curator nga gitagana. Pakighinabi nila ug pangutana sa ilang kahibalo. May mga sinuwat usab nga mabasa nimo. Ayaw lamang labyi kay niining mga pahina imong maila-ila ang atong kagahapon isip mga Bisaya. Gamita ang mata aron sa pagbasa. Matag karon ug unya dunay madugang nga kahibawo sa imong alimpatakan.

 

10. Imbitaha imong mga kauban nga motambong sa sunod  nga Gabii sa Kabilin.

Sa kantidad nga P150, sulit kaayo ang among pagtambong sa Gabii sa Kabilin. Magkita-kita ta sa sunod tuig, higala!

Ang tinuig nga Gabii sa Kabilin usa ka panghitabo nga nagpasigarbo sa atong pagka-Bisaya ug angay nga ipaila-ila ngadto sa atong mga higala nga may mga pangutana ug buot mahibawo sa atong kasaysayan. Dili nimo mahurot ang tanang destinasyon sulod lamang sa unom ka oras. Sa sunod tuig, bag-ong mga dapit na usab ang bisitaha.

Sa sunod tuig, magkita-kita na usab ba ta, mga Bisaya? Ug kon motambong man gani ka, mao kini ang mga butang nga angay hinumdoman ug mamahimo kaayong tamdan alang sa mas sadya, mas bililhon, ug mas sulit nga Gabii sa Kabilin!

About Rome Nicolas

Magsusulat sa Binisaya. Garbo iyang pagka-Bisaya. Hilig og kaon. Laagan. Tatak Bisaya. Padayon!

View all posts by Rome Nicolas →

22 Comments on “Unsay Lingaw Buhaton Matag Gabii sa Kabilin?”

  1. This is a good guide on how to fully enjoy Gabii sa Kabilin since wala pa ko naka-attend. Sayang kay wa koy ticket

  2. I think ang first na gabii sa kabilin experience nako ang pinakamemorable. Nahimo ko na tour guide sa mga co-workers na dili taga Cebu. Feeling tourist pud ko lahi ra jud na magsuroy2x sa gabii sa downtown. haha.

    Nakaabot mo sa mga niapil sa heritage hunt? Ganahan ta ko muapil but wala mudayun akong mga kauban 🙁

  3. Ganahan jud unta ko makasakay anang tartanilya sukad pa sa una. Wa lang ko kaadto kay daghan ko pending work at home. Hopefully next year makajoin nako ky nindot jud ilaag ana na mga lugar.

    Ps. Ang sinudlan na akong nailhan kay dessert man. Kanang naay murag bukayo sa sulod and sugar toppings. Lol

  4. #2 padayun lang maskin d madayun and plano ug #3 baktasa ang tibuok dakabayan 😁😁😂😂 mao ni pinaka exciting ug lingaw na part. I would definitely attend next year. Nice article btw 😁

  5. Salamat kaayo sa pag mention ha. Pirmanintiha na. HAHAHAHA.

    Bitaw, nalingaw gyud ko sa GSK 2017. Unta maka apil ko sunod tuig na pud kay kulangan ra kaayo to atong naadtuan. Next time, magbalon na energy drink. Haha!

  6. Salamat kaayu Rome, lingaw kaayu ko sobra! Ang hunahuna kay ganahan pa pero ang lawas kay kapuy na. Sunod puhon, matuyok na unta nako ang tanan sites.

  7. Ginalingan bes! Ug nagpasalamat ko kay naa pud koy uban sa first GSK nako! Hehe! Next year na pud puhon ug unta naa tay sakyanan para mas bibo ug mas dghag maadtuan haha

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *